ADOS-2 jest przeznaczony dla osób w każdym wieku, u których istnieje potrzeba oceny funkcjonowania pod kątem zaburzeń ze spektrum autyzmu (ASD). Test składa się z różnych modułów dobranych w zależności od wieku i sposobu komunikacji badanego, dlatego może być stosowany u:
- Małych dzieci (od 12. miesiąca życia) – zarówno mówiących, jak i niemówiących.
- Dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym – z różnym poziomem rozwoju mowy.
- Młodzieży.
- Dorosłych, również tych, którzy komunikują się w pełni werbalnie, ale podejrzewają u siebie objawy ze spektrum autyzmu.
Test jest odpowiedni także dla osób, które:
- mają opóźnienia w mowie,
- mają niejednoznaczne wcześniejsze diagnozy,
- wykazują trudności w zakresie kontaktów społecznych, komunikacji i zachowań sztywno-powtarzalnych.
Kiedy warto rozważyć zrobienie testu ADOS-2?
Wykonanie ADOS-2 warto rozważyć, gdy pojawiają się trudności takie jak:
U dzieci:
- brak lub ograniczony kontakt wzrokowy,
- trudności w zabawie symbolicznej i spontanicznej,
- brak reakcji na imię,
- problemy w nawiązywaniu relacji z rówieśnikami,
- powtarzalne ruchy lub nietypowe zachowania,
- opóźniony rozwój mowy lub brak prób komunikacji,
- zbyt silna koncentracja na jednym temacie/aktywności.
U młodzieży i dorosłych:
- trudności w utrzymywaniu rozmowy lub relacji społecznych,
- poczucie „inności”, problemy z odczytywaniem intencji i emocji innych ludzi,
- przeciążenia sensoryczne (hałas, światło, dotyk),
- sztywność zachowań, potrzeba rutyny,
- intensywne, „wąskie” zainteresowania,
- nawracające wątpliwości dotyczące własnego funkcjonowania społecznego.
Test warto również wykonać, gdy:
- psycholog, lekarz lub logopeda sygnalizuje potrzebę dalszej diagnostyki,
- pojawia się sprzeczność w ocenach specjalistów,
- rodzic lub dorosły podejrzewa ASD, ale brak jest jasnego potwierdzenia.
Czemu służy ADOS-2?
ADOS-2 jest narzędziem do obiektywnej oceny zachowania pod kątem specyficznych cech autystycznych. Ma na celu:
- zbadanie jakości interakcji społecznych,
- ocenę sposobu komunikacji (werbalnej i niewerbalnej),
- identyfikację zachowań powtarzalnych lub sztywnych schematów,
- określenie, czy obserwowane zachowania wpisują się w obraz ASD.
ADOS-2 nie jest testem „na inteligencję”, ani „na osobowość” – dotyczy wyłącznie cech specyficznych dla spektrum autyzmu.
W czym pomaga wykonanie testu ADOS-2?
1. Umożliwia trafną diagnozę ASD
Diagnoza oparta na ADOS-2 pozwala jasno określić, czy dana osoba spełnia kryteria autyzmu, co jest niezwykle ważne dla dalszej pracy terapeutycznej i edukacyjnej.
2. Ułatwia dobranie odpowiedniej terapii lub wsparcia
Precyzyjna diagnoza pomaga dobrać:
- terapie rozwojowe,
- treningi umiejętności społecznych,
- wsparcie sensoryczne,
- odpowiednie formy edukacji i pracy.
3. Pomaga zrozumieć trudności i mocne strony
Dla rodziców lub dorosłej osoby jest to często moment zrozumienia:
- skąd biorą się konkretne trudności,
- jak najlepiej wspierać dziecko lub siebie,
- jakie środowisko i strategie są najbardziej pomocne.
4. Ułatwia uzyskanie formalnego wsparcia
Diagnoza potwierdzona ADOS-2 może być potrzebna do:
- uzyskania orzeczeń (o potrzebie kształcenia specjalnego, niepełnosprawności),
- dostosowania wymagań w szkole lub pracy,
- otrzymania dostępu do programów terapeutycznych i refundowanych świadczeń.
5. Daje poczucie ulgi i uporządkowania
Dorośli często opisują diagnozę jako:
- wyjaśnienie lat niezrozumiałych trudności,
- możliwość budowania tożsamości w oparciu o wiedzę o sobie,
- szansę na lepsze funkcjonowanie zawodowe i społeczne.
